Part 2
Financial Statement Analysis

Diluted earnings per share

Công thức

Diluted EPS=(Net income−Preferred dividends)/Diluted weighted average common shares outstanding\displaystyle \text{Diluted EPS} = (\text{Net income} - \text{Preferred dividends}) / \text{Diluted weighted average common shares outstanding}
Diluted EPS = (Net income − Preferred dividends) / Diluted weighted average common shares outstanding
Nội dung AI · cập nhật 4/11/2026

Công thức dùng để làm gì?

Công thức dùng để đo lường mức thu nhập trên mỗi cổ phần trong kịch bản 'xấu nhất' khi tất cả các công cụ tài chính có khả năng chuyển đổi (dilutive securities) đều được thực hiện. Điều này giúp nhà đầu tư đánh giá rủi ro bị pha loãng lợi nhuận trong tương lai.

Ý nghĩa từng biến

  • Net incomeLợi nhuận ròng sau thuế của doanh nghiệp.
  • Preferred dividendsCổ tức ưu đãi (loại không lũy kế đã công bố hoặc loại lũy kế phát sinh trong kỳ).
  • Diluted weighted average common shares outstandingSố lượng cổ phiếu phổ thông lưu hành bình quân gia quyền sau khi cộng thêm giả định chuyển đổi các công cụ pha loãng.

Khi nào sử dụng

  • •Khi doanh nghiệp có cấu trúc vốn phức tạp (Complex capital structure).
  • •Khi tồn tại các Convertible Bonds, Convertible Preferred Stock, Options hoặc Warrants.
  • •Khi trình bày báo cáo tài chính theo chuẩn mực GAAP để cung cấp cái nhìn thận trọng cho cổ đông.
  • •Khi thực hiện Financial Statement Analysis để so sánh chất lượng lợi nhuận giữa các công ty.

Logic đằng sau công thức

Công thức phản ánh nguyên tắc thận trọng (Conservatism). Tử số được điều chỉnh tăng lại các khoản chi phí liên quan đến công cụ chuyển đổi (như Interest expense của Convertible Bonds sau thuế) và mẫu số tăng thêm số lượng cổ phiếu mới phát hành, nhằm mô phỏng trạng thái EPS thấp nhất có thể.

Mẹo ghi nhớ: Diluted EPS: Giả định cái gì có thể chuyển đổi thành cổ phiếu thì cho chuyển đổi hết để xem lợi nhuận còn lại bao nhiêu.

Khi nào KHÔNG nên dùng

  • ✕Khi doanh nghiệp có Simple capital structure (chỉ có Common Stock).
  • ✕Khi các công cụ tiềm năng có tính chất Anti-dilutive (làm tăng EPS nếu thực hiện).
  • ✕Khi doanh nghiệp đang bị lỗ ròng (Net Loss), vì việc thực hiện các công cụ này sẽ làm giảm lỗ trên mỗi cổ phần (Anti-dilutive).

Mối liên hệ với công thức khác

  • →Basic EPS: Là điểm xuất phát, không tính đến các yếu tố pha loãng.
  • →Treasury Stock Method: Phương pháp dùng để tính số lượng cổ phiếu tăng thêm từ Stock Options/Warrants.
  • →If-converted Method: Phương pháp dùng cho Convertible Bonds và Convertible Preferred Stock.
  • →Antidilution: Khái niệm loại bỏ các công cụ làm tăng EPS ra khỏi tính toán Diluted EPS.

Learning Objectives CMA liên quan

  • ✓Tính toán Weighted average common shares outstanding.
  • ✓Phân biệt giữa Simple và Complex capital structure.
  • ✓Áp dụng Treasury Stock Method và If-converted Method chính xác.
  • ✓Xác định và loại bỏ các công cụ Anti-dilutive trong tính toán.
  1. 1
    Bước 1 — Tính Basic EPS
    Lấy (Net income - Preferred dividends) chia cho Weighted average common shares outstanding.
    ↓
  2. 2
    Bước 2 — Kiểm tra các công cụ tiềm năng pha loãng
    Liệt kê Options, Warrants, Convertible Bonds, và Convertible Preferred Stock hiện có.
    ↓
  3. 3
    Bước 3 — Áp dụng Treasury Stock Method
    Đối với Options/Warrants, giả định tiền thu được dùng để mua lại cổ phiếu quỹ theo Market Price để tìm số cổ phiếu tăng thêm thực tế.
    ↓
  4. 4
    Bước 4 — Áp dụng If-converted Method
    Giả định chuyển đổi Bonds (cộng lại Interest expense * (1-tax rate) vào tử số) và Preferred Stock (không trừ Preferred dividends ở tử số).
    ↓
  5. 5
    Bước 5 — Kiểm tra Anti-dilution và chốt số
    So sánh EPS từng bước, nếu bước nào làm EPS tăng lên thì loại bỏ công cụ đó, chỉ giữ lại những gì làm giảm EPS.
Ví dụ dễ
Tính Diluted EPS với Stock Options

Net income $100,000. Common shares lưu hành 50,000. Có 10,000 options với exercise price $10. Average market price là $20. Không có Preferred stock.

  1. 1
    Bước 1
    Basic EPS = $100,000 / 50,000 = $2.00
    ↓
  2. 2
    Bước 2
    Số cổ phiếu mới từ options = 10,000. Tiền thu được = 10,000 * $10 = $100,000.
    ↓
  3. 3
    Bước 3
    Số cổ phiếu quỹ mua lại = $100,000 / $20 = 5,000 shares. Số cổ phiếu tăng thêm ròng = 10,000 - 5,000 = 5,000 shares.
    ↓
  4. 4
    Bước 4
    Diluted EPS = $100,000 / (50,000 + 5,000) = $1.82.
Kết quả: $1.82 (Giảm so với Basic EPS $2.00 nên đây là Dilutive).
Gần giống đề CMA
Phối hợp Convertible Bonds và Thuế

Net income $250,000. 100,000 common shares. Convertible bonds 8% mệnh giá $200,000, có thể chuyển đổi thành 20,000 shares. Tax rate 30%.

  1. 1
    Bước 1
    Basic EPS = $250,000 / 100,000 = $2.50.
    ↓
  2. 2
    Bước 2
    Điều chỉnh tử số (Interest saved after tax) = $200,000 * 8% * (1 - 0.30) = $11,200.
    ↓
  3. 3
    Bước 3
    Mẫu số mới = 100,000 + 20,000 = 120,000 shares.
    ↓
  4. 4
    Bước 4
    Diluted EPS = ($250,000 + $11,200) / 120,000 = $2.18.
Kết quả: $2.18. Do $2.18 < $2.50, trái phiếu này có tính pha loãng (Dilutive).
  • •Luôn kiểm tra tính Anti-dilutive trước khi chốt đáp án cuối cùng.
  • •Với Stock Options, nếu Exercise Price > Market Price thì nó là Anti-dilutive (bỏ qua luôn).
  • •Nhớ nhân (1 - Tax rate) khi cộng ngược Interest expense của Convertible Bonds.
  • •Preferred dividends chỉ cộng lại vào tử số nếu đó là Convertible Preferred Stock.
  • •Nếu đề bài cho Net Loss, Diluted EPS thường bằng Basic EPS để tránh làm giảm lỗ mỗi cổ phần.
  • ❌Quên không trừ Preferred Dividends ở tử số khi tính Basic EPS.

    Lợi nhuận dành cho cổ đông thường phải sau khi đã trả cho cổ đông ưu đãi.

  • ❌Quên không nhân Net of Tax cho lãi vay trái phiếu.

    Lãi vay làm giảm thuế, nên khi mất chi phí lãi vay, chi phí thuế sẽ tăng lên tương ứng.

  • ❌Sử dụng Ending shares thay vì Weighted Average shares.

    CMA yêu cầu tính bình quân gia quyền theo thời gian lưu hành trong kỳ.

  • ❌Bao gồm cả các công cụ Anti-dilutive vào tính toán cuối.

    Quy tắc là chọn giá trị EPS thấp nhất, không được làm tăng EPS.

  • ❌Nhầm lẫn giữa Dividend Paid và Dividend Declared cho cổ tức ưu đãi.

    Với Cumulative Preferred Stock, phải trừ dù có công bố hay không.

Options: Chỉ quan tâm nếu Price < Market.
Bonds: Tử số + Interest(1-t), Mẫu số + New Shares.
Pref Stock: Tử số + Div, Mẫu số + New Shares.
Check Anti-dilution: Incremental EPS < Basic EPS mới lấy.
Net Loss = No Dilution.
Question asks…Use formula
Doanh nghiệp có Stock Options đang 'in-the-money'Treasury Stock Method + Diluted EPS
Tính toán tác động của trái phiếu chuyển đổiIf-converted Method + Diluted EPS
Cấu trúc vốn chỉ gồm Common StockBasic EPS only
Front
Diluted earnings per share
Back
Purpose
Đo lường EPS thấp nhất có thể nếu mọi công cụ chuyển đổi được thực hiện.
Formula
Diluted EPS = (Net income − Preferred dividends + Adjustments) / (Weighted average shares + New shares)
Shortcut
Giả định chuyển đổi tối đa để tìm EPS tối thiểu.
Common mistake
Quên tính thuế (Net of tax) cho lãi vay trái phiếu chuyển đổi.
Exam tip
Options có Exercise Price cao hơn Market Price thì bỏ qua ngay.

English

DilutionConvertible SecuritiesTreasury Stock MethodIf-converted MethodAnti-dilutive

Tiếng Việt

Pha loãngChứng khoán chuyển đổiCổ phiếu quỹLợi nhuận trên mỗi cổ phiếuBình quân gia quyền

Viết tắt

DEPSEPSWACSO

AI Summary

Trong 30 giây phải nhớ được

  • ✓Công thức: Diluted EPS = (Adjusted Net Income) / (Diluted Weighted Average Shares)
  • ✓Ý nghĩa: Chỉ số tài chính thận trọng cho thấy thu nhập tiềm năng của mỗi cổ phần phổ thông.
  • ✓Khi dùng: Khi công ty có Convertible Securities, Options hoặc Warrants.
  • ✓Khi không dùng: Khi các công cụ làm tăng EPS (Anti-dilutive) hoặc công ty có cấu trúc vốn đơn giản.
  • ✓Mẹo nhớ: Diluted = Dìm EPS xuống thấp nhất.

Luyện tập với công thức này

Cần đăng nhập để luyện tập và lưu tiến độ.

Bài viết liên quan