CMA PART 2

Overview of Capital Budgeting

🎯 Learning Objectives

Học xong bạn sẽ làm được gì

  • 1.Giải thích capital budgeting là gì và vì sao quyết định đầu tư dài hạn phải hướng đến gia tăng giá trị cho cổ đông.
  • 2.Mô tả năm giai đoạn của quy trình hoạch định vốn, từ nhận diện cơ hội đến hậu kiểm dự án.
  • 3.Phân biệt dòng tiền thích hợp với lợi nhuận kế toán, chi phí chìm và chi phí tài trợ.
  • 4.Lập được dòng tiền đầu tư ban đầu, dòng tiền hoạt động và dòng tiền kết thúc cho một dự án đơn giản.
  • 5.Nhận diện các bẫy CMA về chi phí cơ hội, thuế, thời điểm dòng tiền và hurdle rate.

🔭 Big Picture

Vì sao chủ đề này quan trọng

Capital budgeting quyết định doanh nghiệp sẽ gắn nguồn vốn hữu hạn vào những tài sản và năng lực nào trong nhiều năm. Một dự án có lợi nhuận kế toán vẫn có thể gây thiếu tiền hoặc không tạo đủ giá trị để bù đắp rủi ro. Vì vậy, kế toán quản trị phải chuyển đề xuất đầu tư thành dòng tiền sau thuế, đặt từng khoản vào đúng thời điểm và hỗ trợ lựa chọn dự án làm tăng giá trị doanh nghiệp.

🔗 Liên hệ chapter khác

Bài này là nền tảng cho các nội dung xác định relevant cash flows, đánh giá bằng NPV và IRR, phân tích rủi ro dự án và lựa chọn suất chiết khấu. Kiến thức về relevant costs, opportunity costs, thuế và time value of money được sử dụng trực tiếp; các kỹ thuật định giá dự án chi tiết sẽ được học ở bài sau.

📖 Bài giảng

Diễn giải bản chất — đọc kỹ phần này

Capital budgeting: từ ý tưởng đến giá trị

Capital budgeting — hoạch định vốn đầu tư — là quá trình đánh giá và lựa chọn dự án dài hạn. Đối tượng có thể là máy móc, nhà xưởng, sản phẩm mới, thị trường mới hoặc thương vụ mua doanh nghiệp.

Quyết định này ảnh hưởng nhiều kỳ và thường khó đảo ngược. Tiền dành cho dự án cũng làm giảm nguồn lực sẵn có cho hoạt động khác. Mục tiêu không đơn thuần là tăng lợi nhuận báo cáo, mà là maximize shareholder wealth — tối đa hóa giá trị tài sản của cổ đông.

Ví dụ xuyên suốt là Công ty Bao bì An Lộc, doanh nghiệp Việt Nam hư cấu, đang xem xét mua dây chuyền mới. Mọi số tiền dưới đây tính bằng triệu đồng; thuế suất 20% là giả định bài tập.

Năm giai đoạn của quy trình

  1. 1Nhận diện và xác định cơ hội đầu tư. Làm rõ nhu cầu, mục tiêu và phạm vi dự án. An Lộc muốn tăng năng lực đóng gói; cần xác định công suất và loại sản phẩm trước khi dự toán. Sàng lọc sơ bộ giúp loại phương án không phù hợp chiến lược.
  2. 2Ước tính dòng tiền và rủi ro. Xác định tiền đầu tư, thu chi từng kỳ, thuế và khoản thu khi kết thúc. Đồng thời đánh giá nhu cầu thị trường, công nghệ, cạnh tranh, quy định và yêu cầu đào tạo. Lợi ích phi tài chính như chất lượng sản phẩm cũng cần được ghi nhận.
  3. 3Phân tích và lựa chọn. Dùng discounted cash flow — dòng tiền chiết khấu — để đánh giá khả năng sinh lợi, chẳng hạn bằng NPV hoặc IRR. Việc lựa chọn phải hướng đến giá trị tạo thêm, không chỉ tỷ lệ lợi nhuận cao. Cân nhắc cả rủi ro, nguồn lực và mục tiêu chiến lược.
  4. 4Triển khai đầu tư. Tổ chức mua sắm, lắp đặt, đào tạo và kiểm soát tiến độ, ngân sách. Doanh nghiệp phải bố trí nguồn tài trợ phù hợp, nhưng quyết định huy động vốn không thay thế việc đánh giá hiệu quả kinh tế của dự án.
  5. 5Theo dõi và hậu kiểm. Postaudit so sánh kết quả thực tế với dự toán để đánh giá hiệu lực và hiệu quả. Cần phân biệt sai lệch do dự báo với sai lệch do triển khai, nhận diện hoạt động thành công và hoạt động không tạo giá trị. Kết quả giúp cải thiện quyết định sau này.

Vì sao có mô hình sáu giai đoạn?

Một cách trình bày khác gồm nhận diện, sàng lọc, thu thập thông tin, lựa chọn, tài trợ, rồi triển khai và giám sát. Mô hình này tách rõ sàng lọc và tài trợ, nhưng gộp triển khai với giám sát. Đây là khác biệt về cách tổ chức công việc, không phải hai quy trình đối lập. Bài học sử dụng khung năm giai đoạn ở trên.

Postaudit không chỉ để quy trách nhiệm. Việc biết dự án sẽ được hậu kiểm khuyến khích dự báo thực tế hơn. Tuy nhiên, không nên kết luận thất bại quá sớm khi dòng tiền chưa thể hiện đầy đủ; lợi ích định tính cũng khó đo lường.

Các nguyên tắc nền tảng

Dựa vào cash flows, không dựa vào accounting profit

Dự án được đánh giá bằng tiền thu và chi, không phải lợi nhuận kế toán. Depreciation — khấu hao — không trực tiếp làm tiền rời doanh nghiệp trong kỳ. Tuy nhiên, khấu hao được khấu trừ thuế có thể giảm số thuế phải nộp, tạo depreciation tax shield — lá chắn thuế khấu hao.

Vì vậy, không trừ khấu hao như một khoản chi tiền, nhưng cũng không bỏ qua tác động thuế của nó. Khi tính dòng tiền, phải xác định rõ số liệu đầu vào là lợi nhuận hay lợi ích tiền mặt trước khấu hao.

Thời điểm dòng tiền rất quan trọng

Tiền nhận hôm nay và tiền nhận sau nhiều năm không có cùng giá trị. Hãy lập dòng thời gian: thời điểm 0, các năm hoạt động và lúc kết thúc. Economic life là thời gian dự án tạo lợi ích kinh tế; nó có thể khác tuổi thọ kỹ thuật hoặc thời gian khấu hao thuế.

Hurdle rate là tỷ suất sinh lợi tối thiểu chấp nhận được, phải phù hợp với rủi ro dự án. Không tự động dùng tỷ suất sinh lợi hiện tại của doanh nghiệp. Khi xét lạm phát, dòng tiền và suất chiết khấu phải được xây dựng nhất quán.

Chỉ lấy phần chênh lệch, kể cả chi phí cơ hội

Incremental cash flows là dòng tiền tăng hoặc giảm do chọn dự án so với phương án không chọn. Opportunity cost là lợi ích tốt nhất bị bỏ lỡ khi sử dụng nguồn lực cho dự án. Cả hai đều thích hợp cho quyết định.

Sunk cost là chi phí đã phát sinh và không thể thay đổi bằng quyết định hiện tại, nên phải loại. Với committed cost — chi phí tương lai do cam kết trước đây — hãy kiểm tra khoản tiền có thay đổi giữa các phương án không; không chỉ nhìn ngày thanh toán.

Đánh giá trên cơ sở sau thuế

Thuế ảnh hưởng cả hoạt động và thanh lý tài sản. Giá bán thanh lý không nhất thiết bằng tiền thu ròng: cần xét chênh lệch giữa giá bán và tax basis — giá trị còn lại theo thuế. Lá chắn thuế chỉ tạo lợi ích theo thời điểm doanh nghiệp thực sự sử dụng được khoản khấu trừ.

Không tính chi phí tài trợ hai lần

Trong cách đánh giá dự án của bài này, chi phí tài trợ được phản ánh trong hurdle rate. Vì vậy, không tiếp tục trừ lãi vay khỏi dòng tiền dự án. Việc xác định vay hay dùng vốn chủ vẫn cần thiết, nhưng thuộc quyết định tài trợ.

Áp dụng tại Bao bì An Lộc

Dữ kiện và dòng tiền ban đầu

Dây chuyền cần 1.200 để mua và lắp đặt, cùng 120 vốn lưu động ròng bổ sung. Dự án hoạt động bốn năm. Công ty đã chi 30 khảo sát; khoản này không thu hồi được dù có đầu tư hay không, nên là sunk cost.

Dòng tiền thời điểm 0 = −1.200 − 120 = −1.320.

Vốn lưu động là tiền bị gắn vào hoạt động, dù không phải chi phí trên báo cáo kết quả kinh doanh.

Dòng tiền hoạt động hằng năm

Dự án tạo lợi ích tiền mặt 420 mỗi năm sau các chi phí vận hành, nhưng trước thuế, khấu hao và chi phí cơ hội. Dây chuyền sử dụng kho mà công ty có thể cho thuê để thu ròng trước thuế 40 mỗi năm. Phải trừ lợi ích cho thuê bị mất này.

Giả định khấu hao thuế đều 300 mỗi năm, giá trị còn lại theo thuế bằng 0 sau bốn năm, và công ty sử dụng ngay toàn bộ khấu trừ thuế:

  • Lợi ích tiền mặt trước thuế thích hợp = 420 − 40 = 380.
  • Lá chắn thuế khấu hao = 300 × 20% = 60.
  • Dòng tiền hoạt động sau thuế = 380 × 80% + 60 = 364 mỗi năm.

Kho thuộc sở hữu công ty không có nghĩa là sử dụng kho miễn phí về mặt kinh tế. Đồng thời, 300 khấu hao không phải khoản chi tiền hằng năm.

Dòng tiền kết thúc

Cuối năm 4, dây chuyền bán được 160. Vì giá trị còn lại theo thuế bằng 0, thuế thanh lý là 160 × 20% = 32; tiền thanh lý sau thuế bằng 128.

Giả định 120 vốn lưu động được thu hồi đầy đủ, không phát sinh thuế riêng. Dòng tiền kết thúc bổ sung = 128 + 120 = 248. Tổng dòng tiền năm 4 = 364 + 248 = 612.

Dòng thời gian hoàn chỉnh là −1.320 tại thời điểm 0; 364 tại cuối mỗi năm 1–3; và 612 tại cuối năm 4. Đây mới là dữ liệu đầu vào: chưa thể quyết định đầu tư chỉ vì cộng tiền thu lớn hơn tiền chi; còn phải xét thời gian và rủi ro.

Bẫy đề thi cần tránh

  • Cộng 30 khảo sát vào vốn đầu tư: sai vì khoản tiền đã mất không phụ thuộc quyết định.
  • Bỏ 40 tiền thuê bị mất: sai vì đó là opportunity cost.
  • Bỏ khấu hao hoàn toàn: sai vì vẫn có lá chắn thuế 60.
  • Chỉ ghi 248 ở năm cuối: sai vì còn dòng tiền hoạt động 364.
  • Trừ thêm lãi vay: sai trong mô hình đã phản ánh chi phí tài trợ qua hurdle rate.
💡 Ví dụ đời thường

Có thể hình dung capital budgeting như quyết định dùng khu kho của An Lộc để đặt dây chuyền trong bốn năm. Công ty không chỉ hỏi dây chuyền có kiếm được tiền hay không, mà phải hỏi tiền về khi nào, sau thuế còn bao nhiêu, và đã bỏ lỡ điều gì. Kho sẵn có giống một chỗ đỗ xe có thể cho thuê: tự sử dụng không cần trả tiền thuê cho người khác, nhưng vẫn mất khoản thu có thể nhận. Sau khi triển khai, đối chiếu kết quả với kế hoạch giống việc kiểm tra hành trình để điều chỉnh cách lập kế hoạch cho lần tiếp theo.

🧠 Core Concepts

Tóm tắt nhanh các khái niệm

1. Mục tiêu là giá trị dài hạn

Capital budgeting lựa chọn các dự án ảnh hưởng nhiều kỳ và thường khó đảo ngược. Gia tăng doanh thu, lợi nhuận kế toán hoặc công suất chưa đủ chứng minh dự án tạo giá trị; phải xem dòng tiền, thời điểm và rủi ro.

2. Quy trình gồm cả quyết định và kiểm soát

Năm giai đoạn là nhận diện, ước tính, phân tích và lựa chọn, triển khai, theo dõi và hậu kiểm. Postaudit khép kín vòng học hỏi bằng cách đưa kinh nghiệm thực hiện trở lại các dự báo và quyết định tương lai.

3. Dòng tiền thích hợp là phần thay đổi do quyết định

Relevant cash flows bao gồm các khoản thu chi tăng thêm và lợi ích cơ hội bị mất. Sunk costs bị loại. Chi phí đã cam kết chỉ ảnh hưởng lựa chọn nếu phương án hiện tại làm thay đổi dòng tiền phải trả.

4. Thuế biến khoản phi tiền mặt thành tác động tiền mặt

Khấu hao không phải dòng tiền ra, nhưng khấu hao được khấu trừ thuế có thể làm giảm thuế tiền mặt. Khi thanh lý, phải tính thuế trên chênh lệch giữa giá bán và giá trị còn lại theo thuế, theo giả định thuế của đề.

5. Ba nhóm dòng tiền của dự án

Dòng tiền thường được chia thành đầu tư ban đầu, hoạt động định kỳ và kết thúc dự án. Vốn lưu động bổ sung là khoản đầu tư ban đầu; phần thực sự thu hồi được được ghi vào dòng tiền kết thúc. Năm cuối có thể chứa cả dòng tiền hoạt động và dòng tiền kết thúc.

6. Hurdle rate và chi phí tài trợ

Hurdle rate là mức sinh lợi tối thiểu phù hợp với dự án. Trong mô hình sử dụng dòng tiền dự án trước tài trợ, chi phí tài trợ được phản ánh qua suất chiết khấu, không được trừ thêm dưới dạng lãi vay trong dòng tiền.

📊 Summary Tables

So sánh nhanh các khái niệm

Phân loại các khoản mục trong dự án An Lộc
Khoản mụcCách xử lýLý do
Mua và lắp đặt dây chuyền: 1.200 triệu đồngDòng tiền ra tại thời điểm 0Chi đầu tư chỉ phát sinh khi thực hiện dự án
Vốn lưu động bổ sung: 120 triệu đồngDòng tiền ra tại thời điểm 0; thu vào cuối năm 4 theo giả địnhTiền bị gắn vào hoạt động rồi được giải phóng
Khảo sát đã trả: 30 triệu đồngLoại khỏi phân tíchSunk cost không thay đổi theo quyết định hiện tại
Tiền thuê kho bị mất: 40 triệu đồng mỗi nămTrừ khi xác định lợi ích tiền mặt trước thuếOpportunity cost
Khấu hao thuế: 300 triệu đồng mỗi nămKhông coi là chi tiền; tính lá chắn thuế 60 triệu đồngKhoản phi tiền mặt có tác động thuế
Giá bán cuối năm 4: 160 triệu đồngGhi tiền thanh lý sau thuế 128 triệu đồngThuế thanh lý là 32 triệu đồng theo giả định
Dòng thời gian dự án — triệu đồng
Thời điểmHoạt độngĐầu tư hoặc kết thúcTổng dòng tiền
00−1.200 − 120−1.320
Cuối năm 13640364
Cuối năm 23640364
Cuối năm 33640364
Cuối năm 4364128 + 120612

🌍 Real World Examples

Doanh nghiệp thực tế áp dụng

  • 1.Ví dụ xuyên suốt — doanh nghiệp hư cấu: Bao bì An Lộc đầu tư dây chuyền 1.200 triệu đồng và vốn lưu động 120 triệu đồng. Khoản khảo sát 30 triệu đồng đã chi không làm dòng tiền ban đầu tăng lên 1.350; dòng tiền thích hợp tại thời điểm 0 vẫn là −1.320 triệu đồng.
  • 2.Cũng tại An Lộc, lợi ích tiền mặt trước thuế và trước chi phí cơ hội là 420 triệu đồng mỗi năm. Sau khi trừ 40 triệu đồng tiền thuê kho bị mất, áp dụng thuế suất giả định 20% và cộng lá chắn thuế khấu hao 60 triệu đồng, dòng tiền hoạt động là 364 triệu đồng mỗi năm.
  • 3.Khi hậu kiểm chính dự án An Lộc, ban quản trị cần đối chiếu dòng tiền thực tế với mức dự toán 364 triệu đồng mỗi năm và tìm nguyên nhân chênh lệch. Đồng thời, phải kiểm tra các lợi ích khó lượng hóa như chất lượng đóng gói, thay vì chỉ xem một chỉ tiêu tiền mặt hoặc kết luận quá sớm.

⭐ Phải nhớ để đi thi

Highlight ý không được quên

  • Capital budgeting đánh giá và lựa chọn đầu tư dài hạn nhằm gia tăng giá trị cho cổ đông.
  • Năm giai đoạn chính là nhận diện, ước tính, phân tích và lựa chọn, triển khai, theo dõi và hậu kiểm.
  • Dùng dòng tiền sau thuế theo đúng thời điểm, không thay thế bằng lợi nhuận kế toán.
  • Bao gồm chi phí tăng thêm và chi phí cơ hội; loại chi phí chìm và khoản chi không thay đổi giữa các phương án.
  • Khấu hao không phải dòng tiền ra, nhưng khấu hao được khấu trừ có thể tạo lá chắn thuế.
  • Chi phí tài trợ được phản ánh trong hurdle rate của mô hình; năm cuối phải cộng cả dòng tiền hoạt động và dòng tiền kết thúc.

🔑 Key Terms

Thuật ngữ quan trọng nhất

Capital budgeting→Quá trình đánh giá và lựa chọn dự án đầu tư dài hạn.
Relevant cash flows→Dòng tiền thích hợp: những dòng tiền thay đổi giữa các phương án quyết định.
Incremental cost→Chi phí tăng thêm do chọn một phương án thay cho phương án khác.
Opportunity cost→Lợi ích của phương án thay thế tốt nhất bị bỏ lỡ khi sử dụng một nguồn lực.
Sunk cost→Chi phí đã phát sinh và không thể thay đổi bằng quyết định hiện tại.
Committed cost→Chi phí sẽ phát sinh trong tương lai do quyết định hoặc cam kết đã có trước đó.
Depreciation tax shield→Khoản thuế tiết kiệm được nhờ khấu hao được khấu trừ.
Hurdle rate→Tỷ suất sinh lợi tối thiểu mà dự án phải đáp ứng.
Net working capital→Vốn lưu động ròng; trong bài này là phần vốn bổ sung bị gắn vào hoạt động dự án.
Economic life→Khoảng thời gian dự án dự kiến tạo lợi ích kinh tế.
Tax basis→Giá trị còn lại của tài sản được sử dụng để xác định lãi hoặc lỗ cho mục đích thuế.
Postaudit→Hậu kiểm bằng cách đối chiếu kết quả thực tế với dự toán đầu tư.

🗺️ Visual Flow

Sơ đồ luồng dễ nhớ

Vòng đời một quyết định đầu tư
1
Nhận diện
Xác định cơ hội, mục tiêu chiến lược và phạm vi dự án.
2
Ước tính
Thu thập dòng tiền sau thuế, thời điểm, rủi ro và lợi ích phi tài chính.
3
Phân tích và lựa chọn
Dùng phương pháp dòng tiền chiết khấu để hỗ trợ lựa chọn tạo giá trị.
4
Triển khai
Bố trí nguồn lực và kiểm soát mua sắm, lắp đặt, tiến độ, ngân sách.
5
Theo dõi và hậu kiểm
So sánh thực tế với dự toán, giải thích sai lệch và cải thiện quyết định tiếp theo.
Dòng thời gian của Bao bì An Lộc — triệu đồng
1
Trước quyết định
30 chi khảo sát đã phát sinh: loại khỏi dòng tiền thích hợp.
2
Thời điểm 0
Chi 1.200 cho dây chuyền và 120 vốn lưu động: dòng tiền −1.320.
3
Cuối năm 1–3
Mỗi năm thu ròng sau thuế 364, đã phản ánh chi phí cơ hội và lá chắn thuế.
4
Cuối năm 4
Thu 364 từ hoạt động, 128 thanh lý sau thuế và 120 thu hồi vốn lưu động: tổng 612.

🧮 Formula Box

Công thức chuẩn từ Formula Library

∑ Formula
Vốn đầu tư thuần ban đầu
✨ AI
Voˆˊn đaˆˋu tư thuaˆˋn ban đaˆˋu=Chi mua vaˋ đưa taˋi sản mới vaˋo sử dụng+Voˆˊn lưu động roˋng ta˘ng theˆm−Tieˆˋn thu thanh lyˊ taˋi sản cu˜ sau thueˆˊ\displaystyle \text{Vốn đầu tư thuần ban đầu} = \text{Chi mua và đưa tài sản mới vào sử dụng} + \text{Vốn lưu động ròng tăng thêm} - \text{Tiền thu thanh lý tài sản cũ sau thuế}
💡 Biểu thức thể hiện số vốn phải bỏ ra dưới dạng số dương; trên dòng thời gian, khoản chi này mang dấu âm. An Lộc không thanh lý tài sản cũ nên vốn đầu tư là 1.200 + 120 = 1.320 triệu đồng.
∑ Formula
Lá chắn thuế khấu hao
✨ AI
Laˊ cha˘ˊn thueˆˊ khaˆˊu hao=Khaˆˊu hao được khaˆˊu trừ thueˆˊ×Thueˆˊ suaˆˊt\displaystyle \text{Lá chắn thuế khấu hao} = \text{Khấu hao được khấu trừ thuế} \times \text{Thuế suất}
💡 Giả định doanh nghiệp sử dụng được khoản khấu trừ ngay trong kỳ. Với An Lộc: 300 × 20% = 60 triệu đồng mỗi năm.
∑ Formula
Dòng tiền hoạt động sau thuế
✨ AI
Doˋng tieˆˋn hoạt động sau thueˆˊ=Lợi ıˊch tieˆˋn mặt ta˘ng theˆm trước thueˆˊ vaˋ khaˆˊu hao×(1−Thueˆˊ suaˆˊt)+Khaˆˊu hao được khaˆˊu trừ thueˆˊ×Thueˆˊ suaˆˊt\displaystyle \text{Dòng tiền hoạt động sau thuế} = \text{Lợi ích tiền mặt tăng thêm trước thuế và khấu hao} \times (1 - \text{Thuế suất}) + \text{Khấu hao được khấu trừ thuế} \times \text{Thuế suất}
💡 Lợi ích tiền mặt phải bao gồm tác động của chi phí cơ hội, nhưng không trừ lãi vay trong mô hình dòng tiền dự án trước tài trợ. Với An Lộc: (420 − 40) × 80% + 300 × 20% = 364 triệu đồng. Vốn lưu động được xử lý riêng.
∑ Formula
Tiền thanh lý sau thuế
✨ AI
Tieˆˋn thanh lyˊ sau thueˆˊ=Giaˊ baˊn thanh lyˊ−(Giaˊ baˊn thanh lyˊ−Giaˊ trị coˋn lại theo thueˆˊ)×Thueˆˊ suaˆˊt\displaystyle \text{Tiền thanh lý sau thuế} = \text{Giá bán thanh lý} - (\text{Giá bán thanh lý} - \text{Giá trị còn lại theo thuế}) \times \text{Thuế suất}
💡 Giả định lãi thanh lý chịu thuế và lỗ thanh lý được khấu trừ ngay với cùng thuế suất. Với An Lộc: 160 − (160 − 0) × 20% = 128 triệu đồng.
∑ Formula
Dòng tiền kết thúc bổ sung
✨ AI
Doˋng tieˆˋn keˆˊt thuˊc bổ sung=Tieˆˋn thanh lyˊ taˋi sản sau thueˆˊ+Voˆˊn lưu động thu hoˆˋi−Chi phıˊ keˆˊt thuˊc sau thueˆˊ\displaystyle \text{Dòng tiền kết thúc bổ sung} = \text{Tiền thanh lý tài sản sau thuế} + \text{Vốn lưu động thu hồi} - \text{Chi phí kết thúc sau thuế}
💡 Không bao gồm dòng tiền hoạt động năm cuối. An Lộc không có chi phí kết thúc theo giả định, nên khoản bổ sung là 128 + 120 = 248 triệu đồng; tổng dòng tiền năm 4 là 364 + 248 = 612 triệu đồng.

⚠️ Exam Traps — Bẫy CMA

Đáp án đánh lừa và lỗi hay nhầm

  • ✗Đưa 30 triệu đồng khảo sát đã chi vào dòng tiền ban đầu.
    Vì sao sai & đáp án đúng: Khoản khảo sát không thay đổi dù An Lộc chấp nhận hay từ chối dự án. Đây là sunk cost; dòng tiền thời điểm 0 là −1.320, không phải −1.350 triệu đồng.
  • ✗Không trừ 40 triệu đồng tiền thuê kho bị mất vì kho thuộc sở hữu công ty.
    Vì sao sai & đáp án đúng: Quyền sở hữu không xóa chi phí cơ hội. Bỏ sót khoản này làm lợi ích tiền mặt trước thuế bị ghi cao hơn 40 triệu đồng và dòng tiền sau thuế cao hơn 32 triệu đồng mỗi năm.
  • ✗Trừ khấu hao như chi tiền, hoặc loại khấu hao khỏi mọi phép tính.
    Vì sao sai & đáp án đúng: Cả hai cách đều sai. Khấu hao 300 triệu đồng không phải chi tiền hằng năm nhưng tạo lá chắn thuế 60 triệu đồng. Dòng tiền hoạt động đúng là 364 triệu đồng.
  • ✗Ghi dòng tiền năm 4 chỉ bằng 248 triệu đồng, hoặc cộng nguyên giá bán 160 triệu đồng mà không tính thuế.
    Vì sao sai & đáp án đúng: 248 là dòng tiền kết thúc bổ sung, chưa gồm hoạt động năm cuối. Giá bán 160 chỉ tạo 128 tiền thanh lý sau thuế. Tổng dòng tiền năm 4 là 364 + 128 + 120 = 612 triệu đồng.
  • ✗Trừ thêm lãi vay trong dòng tiền dự án và mặc định hurdle rate bằng tỷ suất sinh lợi hiện tại.
    Vì sao sai & đáp án đúng: Trong mô hình của bài, chi phí tài trợ đã được phản ánh qua hurdle rate; trừ lãi vay sẽ tính trùng. Tỷ suất hiện tại cũng không tự động phản ánh mức sinh lợi yêu cầu cho rủi ro của dự án mới.
  • ✗Mặc định luôn thu hồi đủ vốn lưu động hoặc tự dùng khấu hao kế toán để tính thuế.
    Vì sao sai & đáp án đúng: Thu hồi đủ 120 và khấu hao thuế 300 mỗi năm là giả định rõ ràng của ví dụ An Lộc. Khi đề cho thông tin khác, phải dùng khoản thực sự thu hồi được và quy tắc khấu hao thuế của đề; không tự thay bằng khấu hao kế toán có trừ giá trị thanh lý.

⭐ Memory Hacks

Mẹo + mnemonics dễ nhớ

  • 💡 Tìm – Tính – Chọn – Làm – So
    Tìm cơ hội, tính dòng tiền và rủi ro, chọn dự án, làm theo kế hoạch, so thực tế với dự toán. Đây là cách nhớ năm giai đoạn chính.
  • 💡 Tiền – Thời – Chênh – Thuế – Suất
    Dùng tiền thay lợi nhuận; đặt đúng thời điểm; chỉ lấy phần chênh lệch và chi phí cơ hội; tính sau thuế; đưa chi phí tài trợ vào suất sinh lợi yêu cầu.
  • 💡 Đầu – Đều – Cuối
    Chia dòng tiền thành đầu tư ban đầu, hoạt động định kỳ và kết thúc. Nhớ rằng năm cuối thường có cả phần Đều lẫn phần Cuối.

📝 Ghi chú của tôi

Ghi chú riêng tư — chỉ bạn nhìn thấy

Đăng nhập để viết ghi chú riêng cho bài học này.
Đăng nhập

Thử 3 câu Practice Questions

Làm thử ngay — mỗi câu có giải thích tiếng Việt.

Câu 1.Which of the following activities is most likely excluded from a firm's capital budgeting process?

Câu 2.In the capital budgeting process, which of the following stages is widely considered the most critical starting point for creating long-term corporate value?

Câu 3.Which of the following best describes a key characteristic of capital budgeting decisions?

Đăng ký miễn phí để làm tiếp toàn bộ Practice Questions của bài này

Đăng ký miễn phí

Học trọn bộ AI Textbook

Mở khoá toàn bộ AI Textbook, Quiz Bank, Smart Practice và Mock Exams cùng AI Learning Coach với gói Pro.

Nâng cấp lên Pro